ابو الفضل مير محمدى زرندى

150

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

نمايند ، مثلا در آيهء شريفه « كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ » تجويز مىكرد به عوض « مَشَوْا فِيهِ » « سعوا فيه » يا « مرّوا فيه » نوشته شود « 1 » . ديگر اينكه در سوره زمر كه در اول آن ، از فواتح چيزى نيست « حم » اضافه مىكرد « 2 » . و در بين سوره فيل و ايلاف « بسمله » نمىنوشت و نيز در مصحف خود دعاى قنوت را وارد و اضافه كرده بود و خيال مىكرد از قرآن است و اين دعاء به اعتبار اينكه كلمهء حفد و خلع در آن واقع شده به سوره حفد و خلع ناميده مىشود « 2 » و سيوطى ، آن دو سوره را از عبيد بن عمير ، چنين نقل مىكند : « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم : اللّهمّ انّا نستعينك و نستغفرك و نثّنى عليك و لا نكفرك و نخلع و نترك من يفجرك ، اللّهمّ ايّاك نعبد و لك نصلّى و اليك نسجد و نحفد ، نرجو رحمتك و نخشى نقمتك انّ عذابك بالكافرين ملحق » « 4 » . به هر حال هر مصحف و قرآنى كه بر خلاف قرآنهاى متداول در بين مسلمانان است مردود مىباشد و نبايد به آن اعتناء و اطمينان كرد و مع ذلك براى رد آن مجال زيادى لازمست . مصحف عبد اللّه بن عباس سجستانى مصحف ابن عباس را در شمار مصاحف صحابه آورده است ولى براى اين مطلب استدلال كرده كه ابن عباس قرائت ممتازى داشته است و ما در سابق گفتيم كه اختلاف قرائت دليل بر وجود مصحف نيست زيرا ممكن است ابن عباس هر گاه قرآن را از حفظ مىخوانده با قرائتى كه مخالف با قرائات معمول بود مىخوانده است . بلى از محمد بن عمر رازى حكايت شده كه در اربعين گفته : ابن عباس رئيس مفسرها است و او شاگرد على ( عليه السلام ) بوده و ما ترتيب مصحف او را اختيار كرديم به همان نحو كه شهرستانى نقل كرده است و آن مدرك مطمئنى است . مصحف عايشه سجستانى در كتاب مصاحف الصحابه براى عايشه مصحفى ذكر كرده است . و نيز دلالت مىكند بر اين مطلب ، حديثى كه عبد الرزاق از هشام بن عروه نقل نموده است كه مىگويد : من در مصحف عايشه ديدم كه در آيه شريفه « حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ »

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 47 . ( 2 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 64 و 65 . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 421 .